Li tkun omm qatt ma kienet xi ħaġa sempliċi. Aktar minn hekk, hija ħaġa verament diffiċli meta tfajla tinqabad tqila ta' età tenera, b'konsegwenzi kbar fuq saħħitha, il-karriera u l-futur tagħha.

M’hemmx dubju li fl-aħħar qed nindunaw biż-żieda fenomonali f’dawn l-aħħar snin tat-trabi li jitwieldu barra miż-żwieġ. L-aħħar statistika turi li fl-2008, aktar minn 28 fil-mija tat-trabi ġodda twieldu minn ommijiet mhux miżżewġin. Kważi tarbija minn kull tlieta. Fi 12-il sena din ir-rata splodiet ’il fuq mis-sitta fil-mija li kienet fl-1996. U waqt li n-numru totali ta’ wild ġdid qed kull sena jonqos (minn 4,600 fl-1995 għal 3,700 fl-2008), it-trabi minn ġenituri mhux miżżewġin qed dejjem jiżdiedu.

X’qed jiġri? X’qed jikkawża din iż-żieda? Għaliex tant tfajliet qed “jinqabdu” tqal meta xi wħud minnhom bilkemm ikunu għadhom jafu n-namrat tagħhom, u xi wħud minnhom ikunu għadhom fuq il-bank tal-iskola? Tgħid mexjin lejn is-sitwazzjoni ta’ pajjiżi oħrajn Ewropej fejn il-maġġoranza tat-tfal jitwieldu barra miż-żwieġ? Franza, per eżempju, 60 fil-mija tat-trabi ġodda ġejjin minn ġenituri mhux miżżewġin.

Sa ftit tas-snin ilu, l-idea li tfajla li mhijiex miżżewġa toħroġ tqila, kienet idea kważi inaċċettabbli. Kienet azzjoni li titqies bħala waħda li ġġib diżunur fuq it-tfajla (u sa ċertu punt fuq il-ġuvni) u aktar u aktar, fuq il-familji tagħhom. Il-ġenituri kienu lesti li jħabbtu wiċċhom ma’ kull tip ta’ problema u diffikultà, imma li binthom ikollha tarbija u għadha mhijiex miżżewġa, kien pass li jitqies bħala dnub li ma jinħafirx.

Kien hemm min, saħansitra, jagħmilha ċara ma’ wliedu bniet li jekk joħorġu tqal jispiċċaw barra mid-dar. Ma kienx hemm x’tiddiskuti. U għalhekk jaqbillek toqgħod “bil-għaqal” għax inkella jkollok tħabbat wiċċek mal-konsegwenzi. Ir-rumanz ta’ Oliver Friggieri “It-tfal jiġu bil-vapuri” jurina sewwa kif kienu jaħsbuha l-Maltin fis-snin qabel u wara t-Tieni Gwerra.

U xi ngħidu, imbagħad, għat-tfal illeġittimi u kif dawn kienu jitqiesu, tista’ tgħid f’kull sens, bħala cittadini tat-tieni klassi. Shakespeare ifakkarna xi stima kellhom dawn it-tfal fis-Seklu Sbatax permezz tad-diskors li Edmund, tifel illeġittimu jagħmel fit-taħdita tiegħu fit-Tieni Xena tal-Ewwel Att ta’ King Lear.

Nistgħu ngħidu li sa ftit tas-snin ilu dan it-taboo kien għadu l-istess. Biżżejjed niftakru li kienu jissejħu bl-aktar mod dispreġġjattiv ta’ ‘bgħula’. Kienu mċaħħdin mid-drittijiet legali tagħhom bħal, ngħidu aħna, id-dritt tal-wirt. U l-ommijiet ta’ tfal “bgħula” kellhom żewġ għażliet x’jagħmlu bihom – jew jagħtuhom għall-addozzjoni jew jitfgħuhom f’istitut.

Bla dubju, dan il-biża’ minn tqala barra miż-żwieġ, dawn il-preġudizzji, u l-passi ħorox marbutin magħhom, kienu jżommu taħt kontroll in-numru ta’ tfal illeġittimi. U għalhekk, it-tfal kienu normalment jitwieldu minn koppji miżżewġin, u xejn aktar.

Iż-żminijiet tbiddlu: it-tabù, il-biża’ li tfajla tinqabad tqila, il-kontroll, u l-biża’ naqqsu, u t-tfal li jitwieldu barra miż-żwieġ huma aċċettati bħala parti mill-ħajja. Id-differenza legali bejn tfal leġittimi u illeġittimi spiċċat għal kollox.

Barra minn hekk, l-attività sesswali bejn dawk li għadhom mhux miżżewġin illum titqies bħala “dritt”, bħala deċiżjoni li ġuvni u tfajla, anki jekk għadhom mhux miżżewġin, jistgħu jieħdu huma bejniethom mingħajr l-ebda indħil minn ħadd, mingħajr l-ebda sens ta’ mistħija, u mingħajr l-ebda konnotazzjonijiet reliġjużi.

U hekk tfaċċat fuqna l-isplużjoni tal-ġenituri single. M’għandniex lanqas ukoll niskantaw meta nisimgħu bin-numru ta’ ommijiet li mhumiex miżżewġin, imma li għandhom ukoll trabi minn irġiel differenti, xi ħaġa li sa ftit snin ilu ħadd ma kien joħlom. U ma niskantaw lanqas bin-numru ta’ bejn wieħed u ieħor ta’ 60 wild fis-sena ġejjin minn tfajliet li għadhom lanqas biss għalqu 17-il sena, u li għalhekk għadhom jattendu l-iskola.

Irridu nammettu li li jkollok it-tfal u m’intix miżżewweġ m’għadhiex u m’għandhiex tkun xi ħaġa tat-twerwir. Imma rridu nistaqsu: jaqbel għas-soċjetà tagħna li dan il-pass qed jiġi aċċettat mhux aktar bħala ‘żball’, fejn żewġ żgħażagħ kellhom x’jaqsmu sesswalment bejniethom, għamlu ‘żball’ u t-tfajla spiċċat tqila? Jaqbel għall-koppja involuta u għat-trabi tagħhom li jiddeċiedu huma li jkollhom it-tfal, imbagħad jiżżewġux jew le jaraw wara? Għaliex, hawn min jirraġuna, ma nistax nagħżel li jkolli t-tfal wara li niżżewweġ u nista’ jkolli t-tfal qabel niżżewweġ? Għaliex m’għandix niddeċiedi jien?

Jaqbel li fejn qabel kienet xi ħaġa normali li żewġ żgħażagħ li kellhom tarbija, m’hemmx x’jagħmlu aktar ħlief li jiżżewġu, bil-vantaġġi u d-diffikultajiet kollha li pass bħal dan iġib miegħu, illum jistgħu jagħżlu wkoll li t-tarbija trabbiha l-omm, jew li jmorru joqogħdu flimkien mingħjar ma jiżżewġu?

Jeżisti xi studju dwar kemm miż-żwiġijet ‘sfurzati’, jirnexxu jew ifallu komparati ma’ żweġijet li ma kienx hemm trabi qabel?

X’tip ta’ servizzi soċjali qed jingħataw il-ġenituri li jkollhom it-tfal barra miż-żwieġ? Hemm jew ma hemmx rabtha maż-żjieda?

Jidhirli li wasal iż-żmien li bħala soċjetà ma nibqgħux ċassi quddiem dan kollu, imma naraw kif dan il-fenomenu qed ibiddel l-għeruq tal-familja Maltija.