It-terremoti: iġiegħluna nindunaw kemm aħna żgħar quddiem il-forzi tan-natura.

Voltaire kien ċiniku, u meta fl-1755 kien hemm terrimot qawwi li waqqa’ l-biċċa l-kbira tal-bini ta’ Lisbona, qagħad jiddieħaq fil-Candide b’dawk li riedu jispjegaw din it-traġedja bħala kastig ta’ Alla għad-dnubiet tal-bnedmin. Voltaire kiteb li, li kieku t-terrimoti jikkastigaw id-dnubiet, kien imisshom ġraw f”Pariġi, belt iktar midinba minn Lisbona. Bħallikieku kien jista’ jiġġudika d-dnubiet!

Fis-sewwa, diffiċli għalina nispjegaw għaliex Alla jippermetti ċerti ġrajjiet. Ħadd ma jazzarda jgħid għaliex l-aħħar erba’ terrimoti qawwija laqtu lil L’Aquila, Ħaiti, iċ-Ċilì u t-Tajwan. Alla biss jaf.

Tant kien qawwi ta’ Lisbona, li kien minn warajh li x-xjenzjati bdew ifittxu li jsiru jafu xi ħaġa iktar fuq il-fenomenu. Tant kien qawwi taċ-Cilì li x-xjenzjati ndunaw li ċaqlaq bi ftit il-fus ta’ din iż-żugraga li aħna nsibu bħala l-globu tad-dinja.

1. San Pawl jikteb li l-Lhud kienu jridu l-mirakli, waqt li l-Griegi kienu jixtiequ l-għerf. L-għeġubijiet naturali jitolbu spjegazzjoni jew ir-rivelazzjoni. Xi wħud, aħna l-bnedmin għadna ma sibnilhomx tarfhom. Il-fidi tgħidilna biex nafdaw f’Alla, bla ma tgħidilna li ma għandniex infittxu li niskopru n-natura tagħhom permezz tax-xjenza. Jew li ma nippruvawx insibu mezzi biex innaqqsu almenu l-ħsara li jikkaġunaw. L-istess bħal diżgrazzi oħra naturali. Jew mankamenti u mard ġenetiku. Aħna l-Insara ħadna kemm mil-Lhud u kemm mill-Griegi. Nemmnu fil-Fidi u nafdaw ukoll fir-Raġuni.

2. Issa ġej dan Benedittu, li tant jikteb fuq il-Fidi, it-Tama u l-Imħabba, kif ukoll tant juża r-raġuni, ta’ professur u intellettwali li hu. Kien hawn min kien stenna li jiġi ieħor. Kien hawn min ma setax jifhem kif intagħżel wieħed tant twajjeb fil-manjiera li jitkellem, u tant sod fil-prinċipji: suaviter in modo, fortiter in re. Kien hawn min stenna Papa li jabbroga t-tagħlim morali ta’ qablu, biex itaffi t-tensjoni etika li jħossu n-nies fit-tentazzjoni. Jiena qatt ma qerrejt għand dan Benedittu. Nistħajjel li ma huwiex wieħed li jgħid faċilment: dak mhux dnub. Iktar naħseb li bħal Kristu mal-adultera jgħid: dnubek maħfur, mur u tidnibx iktar.

3. Il-kobor tal-bniedem jinsab, kif jgħid Sofokle fil-famuż kor tal-Antigone, li kapaċi jfittex lil Alla (hu jsemmi lill-allat). Kultant flok jifhimhom jipprova jsawwarhom kif irid. Id-disinji ta’ Alla diffiċli biex tiddeċifrahom. Il-kmandamenti tiegħu huma rivelati u b’danakollu fihom kriterji li neħtieġ li nifhmu. Ma nikkundannawx lil ħaddieħor b’dawn it-twavel f’idejna, iżda nrażżnu lilna nfusna fuqhom. Huma kmandamenti li r-Raġuni tgħidilna li jorbtuna. Il-moħħ tagħna huwa gwida bħalma hija wkoll gwida ferm aqwa r-Rivelazzjoni, fl-Iskrittura u fit-tagħlim tal-Knisja, immexxija mill-Papa.

4. Il-filosfu Lhudi Maimonides kiteb 800 sena ilu Il-Gwida għall-imfixkel. Aħna għandna d-dawl tat-tagħlim ta’ Kristu, u jekk nimxu fuqu nsibu l-aqwa gwida fit-tfixkil tad-dlamijiet u l-problemi. Għall-Fariżej u l-kittieba ta’ żmienu, Kristu qal li jorbtu qatgħet tqal u jgħidu lil ħaddieħor jerfagħhom waqt li huma ma jmissuhomx b’subajhom. Benedittu mhux Fariżew. Jippriedka lil Kristu, li anzi assigurana li l-piż tiegħu huwa ħafif.

 5. Veru li kultant jinħass tant tqil: mur sabbar lil dawk li tilfu lil nieshom f’dawn it-terrimoti. Lil dawk li tilfu kull ma kellhom. Lil dawk bil-ġuħ, bil-għatx, u mtertra bil-bard. Lil dawk li jistennew is-solidarjetà umana u din iddum ma tasal. Iżda t-terrimoti jheżżu l-art u jqanqlu l-mewġ. Ma jheżżux il-fidi, u ġeneralment iqanqlu l-imħabba u l-isforzi tal-għajnuna. It-terrimoti huma prova kbira. Bħal tant diżastri oħra. Idaħħluna f’qoxritna. Iġiegħluna nindunaw kemm aħna żgħar quddiem il-forzi tan-natura.

6. U jħeġġu lil min jistudja u lil min jorganizza l-għajnuna, biex nistgħu nilqgħu aħjar għall-ħsara li jikkaġunaw. Bħat-tbeżbiża tal-mard. Il-biża’ ta’ Alla li nsemmgħu bħala wieħed mid-doni tal-Ispirtu s-Santu, jissarraf f’din il-kuxjenza, li għalkemm aħna dgħajfin, ma aħniex meħlusin mid-dmir li ntaffu l-uġigħ u t-tbatija ta’ ħaddieħor, u li naċċettaw tagħna bir-raġuni.